|
|

O PATRONIE
Ksiądz Jan Krzysztof Kluk
urodził się 13 września 1739 roku w Ciechanowcu. Jego ojciec,
Jan Adrian Kluk, który był budowniczym i architektem budowli
sakralnych, został sprowadzony do Ciechanowca z Warmii przez
ówczesnego właściciela miasta – księcia Franciszka
Maksymiliana Ossolińskiego(1676-1756).
Krzysztof Kluk, który od dzieciństwa wykazywał
zainteresowanie naukami przyrodniczymi oraz wyraźne
uzdolnienia do rysunku i miedziorytnictwa, otrzymał staranne
i wszechstronne wykształcenie. Początkowo kształcił się w
Warszawie, następnie w Drohiczynie nad Bugiem, a na koniec w
Seminarium O.O. Pijarów w Łukowie. W roku 1761 wstąpił do
Seminarium O.O. Misjonarzy u Świętego Krzyża w Warszawie,
które ukończył po dwóch latach nauki, otrzymując
święcenia kapłańskie.
Od roku 1763 do 1767 był kapelanem nadwornym w siedzibie
starosty nurskiego, Tomasza Ossolińskiego w Nurze, w latach
1767-1770 proboszczem w parafii Winna, a od 1770 roku do końca
życia proboszczem w parafii Świętej Trójcy w Ciechanowcu,
gdzie pełnił obowiązki kapłana i prowadził obserwacje
przyrodnicze związane z pracą naukową.
W latach 1770-1779
ukazała się w Warszawie trzytomowa rozprawa autorstwa księdza
Krzysztofa Kluka pod wspólnym tytułem „Roślin potrzebnych,
pożytecznych, osobliwie krajowych, albo które w kraju
użyteczne być mogą utrzymanie, rozmnożenie i zażycie”. Dzieło
to stanowi w literaturze polskiej pierwsze kompendium wiedzy
przyrodniczej, obejmujące całokształt zagadnień związanych z
naukami ogrodniczymi, leśnymi i rolniczymi. Do zagadnień
botanicznych wracał ksiądz Krzysztof Kluk kilkakrotnie. W roku
1785 wyszedł spod jego pióra pierwszy polskojęzyczny
podręcznik pt. „Botanika dla szkół narodowych”, jemu również
przypisywane jest autorstwo podręcznika pt. „Zoologia,
czyli Zwierzętopismo dla szkół narodowych”, który ukazał się w
roku 1789. Oba podręczniki powstały na zlecenie Towarzystwa do
Ksiąg Elementarnych, organu wykonawczego Komisji Edukacji
Narodowej.
W latach 1786-1788 został wydany w Warszawie trzytomowy
„Dykcjonarz Roślinny”, w którym ksiądz Krzysztof Kluk opisał
1.536 gatunków roślin krajowych i zagranicznych, ułożonych w
alfabetycznym porządku nazw łacińskich
z przyporządkowanymi im nazwami polskimi.
Odpowiednikiem „Roślin potrzebnych……” w dziedzinie zoologii
było czterotomowe dzieło pt. „Zwierząt domowych i dzikich,
osobliwie krajowych, potrzebnych i pożytecznych, domowych,
chowanie, rozmnożenie, chorób leczenie, dzikich łowienie,
oswojenie, zażycie, szkodliwych zaś wygubienie”, które ukazało
się w latach 1779- 1780. Stanowiło ono pierwszą syntezę fauny
krajowej i pełniło przez długi czas funkcję podręcznika w tym
zakresie.
Mineralogii, petrografii i metalurgii dotyczyła dwutomowa
praca pt. „Rzeczy kopalnych osobliwie zdatniejszych szukanie,
poznanie i zażycie”. Dzieło to zawierało dużą dawkę wiedzy o
metalurgii końca XVIII wieku i wprowadzało mnóstwo pojęć z
zakresu słownictwa mineralogicznego. W uznaniu zasług, w 1781
roku, król Stanisław August Poniatowski wyróżnił księdza
Krzysztofa Kluka bardzo cenionym, złotym orderem „Merentibus”.
Działalność naukowa księdza Krzysztofa Kluka nie kolidowała z
jego obowiązkami duszpasterskimi. Dwa kazania wydane drukiem:
„Kazanie o szacunku i miłości kapłanów” (Warszawa, 1777) i
„Myśli nawracającego się grzesznika” (Warszawa,1777), kilkaset
rękopiśmiennych kazań (znajdujących się obecnie w zbiorach
Biblioteki Ossolińskich we Wrocławiu), potwierdzone
uczestnictwo w licznych uroczystościach diecezjalnych
(Archiwum Diecezjalne w Drohiczynie nad Bugiem), dają
wyobrażenie o pobożności i prawości tego wspaniałego człowieka
i kapłana.
Ksiądz Jan
Krzysztof Kluk zmarł 2 lipca 1796 roku w Ciechanowcu,
przeżywszy 57 lat.
|